TRAFİK İDARİ PARA CEZALARINA İTİRAZ, İPTAL SONRASI İADE VE MÜKERRER CEZA SÜREÇLERİ:

Trafik idari para cezaları, trafik düzeninin ve güvenliğinin sağlanması amacıyla uygulanan idari yaptırımlardır. Ancak bu yaptırımların uygulanması, ilgililerin cezaya karşı başvuru hakkını ortadan kaldırmaz. Trafik idari para cezalarına karşı başvuru süresi, indirimli ödeme imkânı, idarenin hatalı işlemi geri alması, mahkeme tarafından kaldırılan cezanın iadesi ve aynı fiil nedeniyle birden fazla ceza uygulanması gibi konular 5326 sayılı Kabahatler Kanunu ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu çerçevesinde değerlendirilir. Bu nedenle trafik cezası ile karşılaşıldığında yalnızca cezanın ödenip ödenmeyeceğine değil; tebliğ tarihine, yaptırımın hukuki dayanağına, delillere, cezanın kime yöneltildiğine ve aynı fiil nedeniyle başka bir ceza bulunup bulunmadığına da dikkat edilmelidir.

TRAFİK CEZASINA KAÇ GÜN İÇİNDE İTİRAZ EDİLİR?

5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27. maddesi uyarınca idari para cezasına karşı, kararın tebliğ veya tefhiminden itibaren en geç 15 gün içerisinde Sulh Ceza Hâkimliğine başvurulabilir. Mücbir sebep nedeniyle bu sürenin geçirilmesi hâlinde ise sebebin ortadan kalktığı tarihten itibaren en geç 7 gün içerisinde başvuru yapılabilir. Burada özellikle 15 günlük itiraz süresi ile 1 aylık ödeme süresinin birbirinden ayrılması gerekir. Trafik idari para cezasının tebliğinden itibaren bir ay içerisinde ödenmesi hâlinde %25 oranında indirim uygulanabilir. Ancak bu durum, itiraz süresinin de bir ay olduğu anlamına gelmez.Dolayısıyla kişi cezayı indirimli olarak ödemek istese dahi, cezaya karşı yargı yoluna başvuracaksa 15 günlük süreyi ayrıca takip etmelidir.

TRAFİK CEZASINI ÖDEMEK İTİRAZ HAKKINI ORTADAN KALDIRIR MI?

Hayır.

5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 17. maddesine göre idari para cezasının ödeme süresi içerisinde ödenmesi hâlinde cezadan %25 oranında indirim yapılır ve ödeme yapılması kişinin karara karşı kanun yoluna başvurma hakkını etkilemez.

Dolayısıyla kişi trafik cezasını indirimli olarak ödedikten sonra da 15 günlük başvuru süresi içerisinde Sulh Ceza Hâkimliğine başvurabilir. Anayasa Mahkemesinin 2013/40 E., 2013/139 K. sayılı kararında da peşin ödemenin idari para cezasına karşı yargı yoluna başvurma hakkını ortadan kaldırmadığı vurgulanmıştır. Bu nedenle trafik cezasının ödenmiş olması, cezanın hukuka uygun olduğunun kabul edildiği anlamına gelmez.

HATALI TRAFİK CEZASI İDARE TARAFINDAN GERİ ALINABİLİR Mİ?

Evet.

Trafik cezasında açık bir maddi hata bulunması hâlinde, işlemi tesis eden Emniyet veya Jandarma birimine başvurularak cezanın geri alınması talep edilebilir. Yanlış plakaya ceza yazılması, radar görüntüsünün başka araca ait olması, araç kiralama bilgilerinin sistemde bulunmasına rağmen cezanın araç sahibine yöneltilmesi veya evrak karışıklığı gibi hâller buna örnek gösterilebilir.5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 30. maddesine göre ilgili kamu kurumu, mahkeme tarafından karar verilinceye kadar kanun yolu başvurusunu kabul ederek idari yaptırım kararını geri alabilir. Yargıtay 19. Ceza Dairesinin 2015/10676 E., 2015/7784 K. sayılı kararında da başka bir araca ait radar tespiti nedeniyle sehven düzenlenen cezanın idare tarafından geri alınabileceği kabul edilmiştir. Ancak idareye başvurulması, Sulh Ceza Hakimliğine yapılacak başvuru bakımından öngörülen 15 günlük sürenin gözden kaçırılmasına neden olmamalıdır. İdareye başvuru Sulh Ceza Hakimliğine yapılacak başvuru süresini durdurmamaktadır.

TRAFİK CEZASINA İTİRAZ NEREYE YAPILIR?

Kural olarak trafik idari para cezalarına karşı itiraz mercii Sulh Ceza Hakimliğidir. Başvuru dilekçesine ceza tutanağı, tebligat bilgileri, varsa ödeme dekontu ve itiraz nedenini destekleyen belgeler eklenebilir. Bunlar arasında araç fotoğrafları, KABİS kayıtları, kiralama sözleşmeleri, kamera görüntüleri, ruhsat bilgileri veya ilgili somut olaya göre diğer somut deliller bulunabilir.

İnceleme sonucunda hakimlik; başvurunun reddine, idari yaptırım kararının kaldırılmasına veya kanuni şartları mevcutsa yaptırım miktarında değişiklik yapılmasına karar verebilir. Sulh Ceza Hakimliğinin kararına karşı ise 5326 sayılı Kanun’un 29. maddesi kapsamında tebliğden itibaren iki hafta içerisinde itiraz mümkündür. Kesinleşmiş ancak hukuka aykırı olduğu ileri sürülen bazı kararlar bakımından ayrıca CMK’nın 309. maddesinde düzenlenen kanun yararına bozma yolu gündeme gelebilir.

HER TRAFİK CEZASINDA SULH CEZA HAKİMLİĞİ Mİ GÖREVLİDİR?

Hayır değildir. Trafik para cezasının yanında idari yargının görev alanına giren başka bir işlem de bulunması hâlinde görevli yargı yeri ayrıca değerlendirilmelidir. Özellikle para cezasıyla birlikte araç hakkında trafikten men işlemi uygulanması gibi durumlarda 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27/8. maddesindeki bağlantı kuralı gündeme gelebilir ve uyuşmazlık idari yargının görev alanına girebilir. Bu nedenle trafik yaptırımının yalnızca para cezasından mı ibaret olduğu, yoksa yanında başka bir idari tedbir bulunup bulunmadığı başvuru öncesinde kontrol edilmelidir.

TRAFİK CEZASI HANGİ DURUMLARDA KALDIRILABİLİR?

Yargı kararlarında trafik cezalarının farklı hukuka aykırılık nedenleriyle kaldırılabildiği görülmektedir. Örneğin cezanın sehven yanlış plakaya düzenlenmesi iptal sebebi olabilir. Yargıtay 7. Ceza Dairesinin 2021/29204 E., 2021/17763 K. sayılı kararında, cezanın yanlış plakalı araca düzenlendiğinin idarece de tespit edilmesi üzerine idari para cezasının kaldırılmasına karar verilmiştir. Plakanın başka bir araçta kullanıldığı sahte veya ikiz plaka durumlarında da, ihlali gerçekleştiren araç ile adına ceza düzenlenen aracın farklı olduğunun ortaya konulması hâlinde yaptırım kaldırılabilir. Araç kiralama uyuşmazlıklarında ise KABİS kayıtları önem taşımaktadır. Yargıtay 7. Ceza Dairesinin 2022/574 E., 2022/643 K. sayılı kararında, aracın ihlal tarihinde kiracıda olduğunun kayıtlarla ortaya konulması dikkate alınarak cezanın kaldırılmasına karar verilmiştir.

Yargıtay kararlarında acil sağlık durumları da değerlendirilmiştir. Yargıtay 7. Ceza Dairesinin 2022/12198 E., 2023/5972 K. sayılı kararında, hastaneye yetiştirilmeye çalışılan kişinin sağlık durumu ve hastane kayıtları dikkate alınarak hız ihlaline ilişkin para cezası kaldırılmıştır. Alkol ölçümlerinde de resmi hastane raporlarının ve ölçümler arasındaki sürenin değerlendirilmesi gerektiğine ilişkin kararlar bulunmaktadır.

Benzer biçimde trafik işaretleri veya yolun fiziksel durumuyla ceza tutanağı arasında açık bir uyumsuzluk bulunması da cezanın hukuka uygunluğunu etkileyebilir.

MÜKERRER TRAFİK CEZASI NEDİR?

Mükerrer ceza ile mükerrer ödeme birbirinden farklıdır. Mükerrer ceza, aynı fiil nedeniyle birden fazla idari yaptırım uygulanmasıdır. Örneğin aynı eylem nedeniyle hem şirket hem de sürücü adına ayrı ayrı ceza uygulanması veya kesintisiz devam eden tek bir fiilin birden fazla bağımsız ihlal gibi değerlendirilmesi mükerrerlik tartışmasına yol açabilir.

Yargıtay 7. Ceza Dairesinin 2022/9916 E., 2022/15833 K. sayılı kararında aynı eylem nedeniyle şirket ve sürücü hakkında ayrı yaptırımlar uygulanması değerlendirilmiş ve şirket hakkında düzenlenen para cezası kaldırılmıştır. Ancak kısa süre içerisinde düzenlenen her iki trafik cezası otomatik olarak mükerrer kabul edilmez. Önemli olan, hukuken tek bir fiilin mi yoksa birbirinden bağımsız birden fazla ihlalin mi bulunduğudur. Bu nedenle mükerrerlik değerlendirmesinde tutanakların tarihi, saati, yeri, ihlal türü ve eylemin kesintisiz devam edip etmediği birlikte incelenmelidir.

MÜKERRER ÖDEME NEDİR?

Mükerrer ödeme ise aynı trafik cezasının sehven veya sistemsel bir nedenle iki kez ödenmesidir. Bu durumda yeni bir mahkeme kararı alınması gerekmeksizin, ödeme makbuzlarıyla birlikte ilgili tahsil dairesine başvurularak fazla tahsil edilen tutarın iadesi talep edilebilir. İdarenin ilk tutanağı geri alarak yerine yeni bir tutanak düzenlediği hâllerde de ilk tutanak nedeniyle yapılmış olan ödemenin iadesi veya yeni borca mahsubu gündeme gelebilir.

Yargıtay 7. Ceza Dairesinin 2023/610 E., 2023/5683 K. sayılı kararında da iptal edilen tutanağa istinaden yapılmış ödemenin iade veya mahsubunun mümkün olduğu belirtilmiştir.

İPTAL EDİLEN TRAFİK CEZASI NASIL GERİ ALINIR?

Trafik cezası daha önce ödenmiş ve ardından mahkemece kaldırılmışsa ödenen tutarın iadesi talep edilebilir. Uygulamada öncelikle mahkeme kararının kesinleşmesi ve kesinleşme şerhli karar örneğinin alınması gerekir. Daha sonra ilgili vergi dairesine başvurularak iade talep edilir. Başvuruda genel olarak;

* kesinleşmiş mahkeme kararı,

* ödeme dekontu veya tahsilat makbuzu,

* idari para cezası karar tutanağı,

* hak sahibine ait IBAN bilgisi

sunulur.

Tahsil edilen bedel ilgilinin banka hesabına iade edilebileceği gibi, şartların bulunması hâlinde başka kamu borçlarına mahsup edilmesi de mümkündür.

CEZA KESİNLEŞMEDEN ÖDEME EMRİ GÖNDERİLEBİLİR Mİ? HACİZ UYGULANABİLİR Mİ?

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu kapsamında verilen idari para cezalarının 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre cebren takip ve tahsil edilebilmesi için cezanın kesinleşmiş olması gerekir. Danıştay 8. Dairesinin 2025/2112 E., 2025/6006 K. sayılı kararında, dava konusu edilen trafik para cezasının yargılama sonuçlanmadan kesinleşmiş sayılamayacağı ve kesinleşmeden ödeme emriyle tahsil yoluna gidilemeyeceği belirtilmiştir. Yargıtay kararlarında da idari para cezasının iptali amacıyla dava açılmış olması hâlinde kesinleşmiş bir kamu alacağından söz edilemeyeceği ve tahsil işlemlerinin yargılama sonrasında yürütülmesi gerektiği ifade edilmiştir.

CEZA PUANI NE OLUR?

Trafik para cezasının kaldırılması hâlinde, ceza tutanağına bağlı olarak sürücü siciline işlenen ceza puanının da buna göre düzeltilmesi gerekir. Bu nedenle başvuru dilekçesinde yalnızca para cezasının değil, cezaya bağlı ceza puanının da kaldırılmasının açıkça talep edilmesi uygulamada yararlı olabilir.

SONUÇ

Trafik idari para cezalarında en önemli husus, sürelerin doğru takip edilmesidir. Cezanıntebliğinden itibaren bir ay içerisinde ödeme yapılması hâlinde %25 indirim uygulanabilmesine rağmen, cezaya karşı yargısal başvuru süresi kural olarak 15 gündür. Cezanın ödenmesi ise kanun yoluna başvurma hakkını ortadan kaldırmaz. Yanlış plaka, araç kiralama kayıtlarının dikkate alınmaması, sahte veya ikiz plaka, acil sağlık hâli, maddi tespit hatası veya aynı fiil nedeniyle mükerrer yaptırım uygulanması gibi durumlarda trafik cezasının hukuka uygunluğu yargısal denetime konu edilebilir. Açık maddi hatalarda idarenin işlemi geri alması talep edilebileceği gibi, gerekli hâllerde Sulh Ceza Hakimliğine başvurulabilir. Daha önce ödenmiş bir cezanın kaldırılması hâlinde tahsil edilen tutarın iadesi veya mahsubu; aynı cezanın iki kez ödenmesi hâlinde ise mükerrer tahsilatın iadesi talep edilebilir. Bu nedenle trafik cezasıyla karşılaşıldığında yalnızca ceza miktarına değil; tebliğ tarihine, cezanın kime ve hangi fiil nedeniyle düzenlendiğine, mevcut delillere, başka bir yaptırım bulunup bulunmadığına ve ödeme kayıtlarına birlikte bakılması gerekir.

İzmir’de faaliyet gösteren hukuk ofisimiz, trafik idari para cezalarına itiraz, hukuka aykırı cezaların kaldırılması, ödenen ceza bedellerinin iadesi ve ilgili diğer hukuki süreçlerde danışmanlık ve hukuki destek sunmaktadır. Trafik idari yaptırımlarına ilişkin haklarınızın değerlendirilmesi ve başvuru yollarının belirlenmesi konusunda detaylı bilgi almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Web sitemizde yayımlanan tüm makale ve içerikler Dağlı Hukuk ve Arabuluculuk’a aittir. İçeriklerin tüm hakları saklı olup izinsiz olarak kopyalanması, çoğaltılması, özetlenerek veya değiştirilerek başka internet sitelerinde yayımlanması hâlinde ilgili mevzuat kapsamında hukuki ve cezai yollara başvurma hakkımız saklıdır.