YABANCI VATANDAŞLARA (GÖÇMENLERE) DEPORT (SINIR DIŞI ETME)

KARARI VE BU KARARA İTİRAZ SÜRECİ

Yabancı vatandaşlar (göçmenler) ülkede yasal olarak kalmalarıyla beraber ülkeden

çıkarılmaları durumu söz konusu değildir ancak göçmenlerin yasal olarak kalmalarında bir sebep

kalmadığı takdirde ülkeden sınır dışı edilmeleri durumu söz konusudur. Türkiye’de yasal kalış

hakkını kaybeden veya kamu düzeni/güvenliği açısından tehdit oluşturan yabancıların Valilikler

veya Göç İdaresi Başkanlığı tarafından Valilik adına ülkeyi terk etmeye zorlanması işlemine deport

(sınır dışı etme) denir.

Deport (sınır dışı etme) kararı, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma

Kanunu nda düzenlenmiştir. Bir yabancının Türkiye’de kalmasının hukuken sakıncalı görülmesi

halinde uygulanan idari bir işlemdir.

Sınır dışı etme kararı Valilik tarafından verilir. İl Göç İdaresi dosyayı hazırlar ve

işlemleri yürütür ancak karar yetkisi valiliğe aittir. Kararın değerlendirilmesi ve verilmesi süreci

en fazla 48 saat sürer.

Deport kararı;

*Vize veya ikamet izni süresini ihlal etmek (kaçak duruma düşmek),

*Çalışma izni olmadan yasadışı çalışmak,

*Kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından tehlike arz etmek,

*Sahte belge veya usulsüz işlemle giriş/çıkış yapmak ya da kalmak,

*Terör örgütleri veya suç odaklarıyla bağlantılı olmak,

durumlarında verilir.

6458 Sayılı Kanununda;

Sınır dışı etme kararı

MADDE 53 – (1) Sınır dışı etme kararı, Genel Müdürlüğün talimatı üzerine veya

resen valiliklerce alınır.

(2) Karar, gerekçeleriyle birlikte hakkında sınır dışı etme kararı alınan yabancıya

veya yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğ edilir. Hakkında sınır dışı etme kararı alınan

yabancı, bir avukat tarafından temsil edilmiyorsa kendisi veya yasal temsilcisi, kararın

sonucu, itiraz usulleri ve süreleri hakkında bilgilendirilir.

(3) (Değişik:21/11/2024-7533/36 md.) Yabancı veya yasal temsilcisi ya da avukatı,

sınır dışı etme kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde idare

mahkemesine başvurabilir. Mahkemeye başvuran kişi, sınır dışı etme kararını veren

makama da başvurusunu bildirir. Mahkemeye yapılan başvurularda savunmanın verilmesi

veya savunma verme süresinin geçmesiyle dosya tekemmül etmiş sayılır. Davacının

gösterdiği adrese tebligat yapılamaması halinde, 2577 sayılı Kanunun 26 ncı maddesinin

üçüncü fıkrasında öngörülen süre iki ay olarak uygulanır. Duruşma yapılması mahkemenin

takdirine bağlıdır. Başvurular dosyanın tekemmülünden veya ara karar ya da duruşma

yapılması gereken hâllerde bunların tamamlanmasından itibaren on beş gün içinde

sonuçlandırılır. Mahkemenin bu konuda vermiş olduğu karar kesindir. Yabancının rızası

saklı kalmak kaydıyla, dava açma süresi içinde veya yargı yoluna başvurulması hâlinde

yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancı sınır dışı edilmez.Sınır dışı etme kararı alınacaklar

MADDE 54 – (1) Aşağıda sayılan yabancılar hakkında sınır dışı etme kararı

alınır:

a) 5237 sayılı Kanunun 59 uncu maddesi kapsamında sınır dışı edilmesi gerektiği

değerlendirilenler

b) Terör örgütü yöneticisi, üyesi, destekleyicisi veya çıkar amaçlı suç örgütü

yöneticisi, üyesi veya destekleyicisi olanlar

c) Türkiye’ye giriş, vize ve ikamet izinleri için yapılan işlemlerde gerçek dışı bilgi

ve sahte belge kullananlar

ç) Türkiye’de bulunduğu süre zarfında geçimini meşru olmayan yollardan

sağlayanlar

d) Kamu düzeni veya kamu güvenliği ya da kamu sağlığı açısından tehdit

oluşturanlar

e) Vize veya vize muafiyeti süresini on günden fazla aşanlar veya vizesi iptal

edilenler

f) İkamet izinleri iptal edilenler

g) İkamet izni bulunup da süresinin sona ermesinden itibaren kabul edilebilir

gerekçesi olmadan ikamet izni süresini on günden fazla ihlal edenler

ğ) Çalışma izni olmadan çalıştığı tespit edilenler

h) Türkiye’ye yasal giriş veya Türkiye’den yasal çıkış hükümlerini ihlal edenler ya

da bu hükümleri ihlale teşebbüs edenler

ı) Hakkında Türkiye’ye giriş yasağı bulunmasına rağmen Türkiye’ye geldiği tespit

edilenler

i) Uluslararası koruma başvurusu reddedilen, uluslararası korumadan hariçte

tutulan, başvurusu kabul edilemez olarak değerlendirilen, başvurusunu geri çeken,

başvurusu geri çekilmiş sayılan, uluslararası koruma statüleri sona eren veya iptal

edilenlerden haklarında verilen son karardan sonra bu Kanunun diğer hükümlerine

göre Türkiye’de kalma hakkı bulunmayanlar

j) İkamet izni uzatma başvuruları reddedilenlerden, on gün içinde Türkiye’den

çıkış yapmayanlar

k) (Ek: 3/10/2016-KHK-676/36 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7070/31 md.)

Uluslararası kurum ve kuruluşlar tarafından tanımlanan terör örgütleriyle ilişkili olduğu

değerlendirilenler.

(2) (Değişik: 3/10/2016-KHK-676/36 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7070/31 md.) Bu

maddenin birinci fıkrasının (b), (d) ve (k) bentleri kapsamında oldukları değerlendirilen

uluslararası koruma başvuru sahibi veya uluslararası koruma statüsü sahibi kişiler

hakkında uluslararası koruma işlemlerinin her aşamasında sınır dışı etme kararı

alınabilir.

Sınır dışı etme kararı alınmayacaklar

MADDE 55 – (1) 54 üncü madde kapsamında olsalar dahi, aşağıdaki yabancılar

hakkında sınır dışı etme kararı alınmaz:

a) Sınır dışı edileceği ülkede ölüm cezasına, işkenceye, insanlık dışı ya da onur

kırıcı ceza veya muameleye maruz kalacağı konusunda ciddi emare bulunanlar

b) Ciddi sağlık sorunları, yaş ve hamilelik durumu nedeniyle seyahat etmesi riskli

görülenler

c) Hayati tehlike arz eden hastalıkları için tedavisi devam etmekte iken sınır dışı

edileceği ülkede tedavi imkânı bulunmayanlar

ç) Mağdur destek sürecinden yararlanmakta olan insan ticareti mağdurları

d) Tedavileri tamamlanıncaya kadar, psikolojik, fiziksel veya cinsel şiddet

mağdurları(2) Birinci fıkra kapsamındaki değerlendirmeler, herkes için ayrı yapılır. Bu

kişilerden, belli bir adreste ikamet etmeleri, istenilen şekil ve sürelerde bildirimde

bulunmaları istenebilir.

Şeklinde kanun maddelerinde düzenlemeler mevcuttur.

Deport (sınır dışı etme) kararı verildikten sonra yabancı uyruklu şahsa

(göçmene ) veya avukatına karar tebliğ edilmektedir.Tebliğ sırasında itiraz hakları da

bildirilmektedir

Kanundaki düzenlemeye göre yabancı veya avukatı, kararın tebliğinden

itibaren 7 gün içinde idare mahkemesine dava açabilir. Mahkeme dosyayı 15 gün içinde

karara bağlar ve karar kesindir.Bu karar verilene ve kesinleşene kadar yabancı uyruklu

şahıs(göçmen) sınır dışı edilemez kararın kesinleşmesi beklenir.

Yabancı hakkında sınır dışı etme (deport) kararı tesis edilmesi halinde, bu karar

yabancının pasaportuna işlenebilmektedir. Söz konusu kayıt, sınır dışı edilen kişinin ilerleyen

dönemlerde gerçekleştireceği yurt dışı seyahatlerinde ve bazı adli veya idari incelemelerde

karşısına çıkabilecek ciddi sonuçlara yol açabilmektedir. Bu nedenle, hakkında sınır dışı etme

sebeplerinden biri veya birkaçı bulunan yabancı, kararın kaldırılması amacıyla hukuki yollara

başvurabileceği gibi, daha hızlı sonuçlanabilecek bir yöntem olan “Türkiye’yi terke davet”

prosedüründen de yararlanabilir.

Ancak terke davet uygulamasının tercih edilmesi halinde yabancının Türkiye’de

kalmasına imkân bulunmamaktadır. Gerekli şartların mevcut olduğu durumlarda yabancı, sınır

dışı edilmek yerine Türkiye’yi kendi iradesiyle terk edebilmek amacıyla bizzat kolluk

birimlerine başvurabilir. Bu kapsamda terke davet edilmesi halinde, geri gönderme merkezine

götürülmeden Türkiye’den ayrılması mümkün olabilmektedir. Bu yöntem, yabancı açısından

doğrudan sınır dışı edilmesine kıyasla daha avantajlı bir hukuki sonuç doğurabilir.

Terkedavet edilen yabancıya,Türkiye’den ayrılabilmesiiçin enaz 15,en

fazla 30günsüreverilmektedir.

Bununla birlikte, uygulamanın gerçekleştirilip

gerçekleştirilmeyeceği idarenin değerlendirmesine bağlıdır. Özellikle vize ihlalinin tespit

edilmesi nedeniyle hakkında sınır dışı etme kararı bulunan yabancıların da, idarenin takdir

yetkisi kapsamında terke davet edilmesi mümkün olabilmektedir.

Ayrıca kendisine Türkiye’den ayrılması için süre verilmesine rağmen bu süre

içerisinde ülkeden çıkış yapmayan yabancılar hakkında da idari gözetim uygulanabilmektedir.

Bu kişiler bakımından, sınır dışı işlemlerinin gerçekleştirilmesi amacıyla idari gözetim kararı

alınabilmektedir.

Bazı durumlarda göçmenler karar verilene kadar Geri Gönderme Merkezi’ne

alınabilir bu her göçmen için uygulanmaz sadece bazı durumlardaki göçmenler için uygulanır

örneğin; kaçma riski olanlar ,sahte belge kullananlar , kamu güvenliği açısından risk

oluşturanlar, verilen sürede ülkeden çıkmayanlar gibi. Bu durumda göçmenler Geri Gönderme

Merkezi’ne alınarak idari gözetim altında tutulurlar.

Deport kararı verildikten sonra göçmen veya göçmenin avukatı 7 gün içinde idare

mahkemesinde deport kararına iptal davası açabilir. Dilekçede neden sınır dışı edilemeyeceği

detaylandırılarak dilekçe İdare Mahkemesi’nde sunulmak üzere iptal davası açılmalıdır.

Yabancının dava açma süresi içerisinde başvuruda bulunması veya süresi içerisindeyargı yoluna müracaat etmesi halinde, yargılama tamamlanıncaya kadar hakkında sınır dışı etme

işlemi uygulanamaz.

Deport kararına itiraz edilecek mahkeme İdare Mahkemeleridir. Yetkili idare

mahkemesinin belirlenmesinde ise İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 32. maddesi esas

alınmaktadır. Buna göre, sınır dışı etme kararını veren valiliğin bulunduğu ildeki idare

mahkemeleri söz konusu davada yetkilidir.

İzmir’de bulunan hukuk ofisimiz, şirketinizin mali durumunu analiz ederek size en

uygun yol haritasını çizmek için hazırdır. Daha fazla detay ve ön değerlendirme için bizimle

iletişime geçebilirsiniz.

Web sitemizdeki tüm makale ve içerikler Dağlı Hukuk ve Arabuluculuk ‘a aittir. Sitemizdeki

makalelerin tüm hakları saklıdır; kopyalanarak veya özetlenerek izinsiz bir şekilde başka web

sitelerinde yayınlanması halinde hukuki ve cezai işlem yapılacaktır.

DAĞLI HUKUK & ARABULUCULUK